Salgaien zerrenda

«Borrokalari transgeneroak» DIARIO DE NAVARRAn

“Transgeneroak mundu guztian eta Historian zehar izan dira”
FERMINTXO ZABALTZA ITZULTZAILEA
Leslie Feinberg-en ‘Mari-mutil handi baten
bluesa’ kaleratu ondoren, itzultzaile iruindarrak
‘Borrokalari transgeneroak’ ekarri du euskarara:
Feinberg-en bizi guztiko lanaren bilduma.
NEREA ALEJOS Iruñea
Leslie Feinberg-en Stone Butch
Blues (1993) izeneko nobela irakurri zuenetik, Fermin Zabaltzak
(Iruñea, 1974) aktibista transgenero honen bizitza eta lana ezagutarazi ditu bere bi lan nagusiak
euskaratuz. 2018 an Mari-mutil
handi baten bluesa kaleratu zen,
eta orain Borrokalari transgeneroak saiakera. Zabaltzari “harrotasun pixka bat” ematen dio liburu hau euskarara ekarri izana:
“Oraindik ez dago gaztelaniara edo frantsesera itzulita”.

Duela 20 urte izan zenuen Leslie Feinbergen berri, Londresko liburu denda batean. Zergatik deitu zizun arreta?
Gay’s the World liburu denda mitikora joan nintzen, Pride pelikulan agertzen dena, trans gaiei buruzko liburuen bila. Leslie Feinbergen Transgender Warriors liburua begiratu nuen eta izugarri gustatu zitzaidan. Berehala harrapatu ninduen. Liburu honek mundu bat ireki zidan, ordura arte ikusezina zen errealitate
bat erakutsi zidan. Mundu guztian izan dira transak, transgeneroak, trabestiak... Historian
zehar izan dira.
2018an Mari-mutil handi baten bluesa kaleratu zen. Liburu honek LGTB komunitatearen zapalkuntza sistematikoa salatzen du, Estatu Batuetan bertan gertatutakoa.

‘BORROKALARI
TRANSGENEROAK’
Egilea: Leslie Feinberg
Itzultzailea: Fermintxo Zabaltza
Argitaletxea: Katakrak
Orrialde kopurua: 272
Salneurria: 18 €

Garai hartan ez zen erraza LGTB izatea, baina asko harritu egin ninduen 60. eta 70. hamarkadetan kolektibo honek jasaten zuen bortizkeria mailak: sarekada sistematikoak, bortxaketa sistematikoak... Ikaragarria izan zen! Poliziak LGTB komunitateko tabernetara joaten ziren. Ohikoa zen lesbianak, gay-ak eta transgeneroak atxilotzea eta zanpatzea Leslie Feinbergen kasuan, zein neurritan jasan zuen biolentzia hori?
Mari-mutil handi baten bluesa
askotan esan da Leslieren liburu
autobiografikoa dela. Berak beti
ukatu du hori, baino argi dago
neurri batean autobiografikoa
dela. Adibidez, Borrokalari
transgeneroak liburuan bere
bizitzako pasarte batzuk kontatzen ditu eta orduan ikusten
duzu horietako batzuk Mari-mutil handi baten bluesan kontatu
zituela. Beraz, pentsatzekoa da
gauza askok berari gertatu zitzaizkiola, edo bere lagun eta ingurukoei. Hori garrantzitsua da:
Feinberg bere buruaz eta bere
kolektiboaz ari da.
Borrokalari transgeneroak liburua bere bizi guztiko lanaren laburpena edo bilduma da. Bereziki ‘trans’ jendearen zapalkuntza
aztertzen du.
Leslie Feinbergek bere buruari
galdetzen zion ea betidanik
pertsona transak izan diren edo
betidanik zapalduak izan diren.
Galdera hori abiapuntutzat hartuz, Feinberg munduaren Historia ikertzen hasi zen. Adibidez,
Asiako indiarren artean transak
bazirela ikusi zuen. Berarentzat
hori sekulako aurkikuntza izan
zen. Hari horretatik tiraka, ikertzen eta ikertzen aritu zen: era
guztietako iturri bibliografikoak,
liburuak, ikerketak, irudiak, argazkiak... Liburu hau bere bizi
guztian bildutako informazioaren emaitza da. Leslierentzat,
artxibo hauek altxor bat ziren.
Feinbergek deskubritu zuen generoaren kontzeptu orokorra
“fluidoagoa” zela bizimodu tradizionalean, adibidez Ameriketako natiboen artean.
Bai. Ameriketako hainbat tributan, esan daiteke bi genero edo
gehiago bazirela. Kultur hauetan
ahalbidetzen zioten jendeari genero gehiago hautatzea. Estatu
Batuetako natiboek termino bat
adostu zuten errealitate trans hori izendatzeko, “Bi Espiritu”, baina hori termino berri xamarra
da, XX. mendekoa. Hasieran, Europako kolonizatzaileek ‘berdache” esaten zieten —adibidez,
emakume gisa janzten ziren gizonei–, baina hori mespretxuzko
hitz bat da. Askotan, “berdache deitutako natibo hauek prestigiozko posizio bat zuten bere komunitatean. Tribu askotan xamanak ziren.
Zure ustez, zein izango litzateke liburu honen ekarpen nagusia?
Kultura ezberdinetan izan den
‘trans’ errealitate ikusezina agerira ekarri duela. Gainera,
pertsonai famatu asko izan dira
Historian zehar, bai transak edo
‘janzkera gurutzatua’ praktikatu
dutenak. Adibidez, Joana Arcekoaren figura aipatzen da. Liburu honetan, ‘trans’ hitza oso adiera zabalean erabiltzen da. Joana
Arc-ekoren kasuan, berak ikusi zuen gizon arroparekin janztea berarentzat oso inportantea zela. Ez zen gauza anekdotiko bat.
Euskaldunen artean, Leslie Feinbergek Katalina Erausoren kasua aipatzen du. Guk beste kasu batzuk erantsi ditugu: adibidez, Pirinioetako andereñoen gerla.
Hor gizonezko nekazari batzuk emakume arropekin jantzi ziren herri lurrak defendatzeko eta borroka egiteko. Antzeko kasu bat gertatu zen Zuberoan, liburu honetan ere aipatu duguna.



Gomendatutako liburua:


Gaiari buruzko artikuluak